17 opvallende straten in Utrecht

In Utrecht heb je veel straten die een verhaal vertellen. Ik beperk me tot 17 straten. Kijken jullie mee?

Image title

Domkerk

Gerechtshof/Kantongerecht aan de Hamburgerstraat 30.

Volkert en Maria Dirks (‘heksen’) werden in 1596 veroordeeld tot de brandstapel op het Paardenveld (nu: hoofdbureau van politie Kroonstraat 25). Utrecht kent de grootste heksenprocessen van Nederland. Het lijkt nu onwaarschijnlijk maar het is toch waar: Nederland kende vroeger een heksenvervolging. Als de oogst mislukte, als iemand ziek werd,als je in het zwart gekleed naar buiten ging, dan wekte je het vermoeden dat je een heks was.  Zo was daar de heksenfamilie Dircxz. Zij hadden 7 kinderen ( 4 jongens en 3 meisjes). De ouders: Maria Dircxz en Volkerts Dircxz werden beschuldigd van hekserij. Het kantongerecht experimenteerde op de heksen door een waterproef. Een waterproef houdt in dat je een vermoedelijke heks in het water gooit. Verdrinkt hij/zij dan is het een mens, verdrinkt de persoon, dan gaat is het een heks. Als dit middel niet effectief was dan had je nog twee middelen: de brandstapel en duimproeven. Maria Dircxz werd onmiddellijk verbrand op de brandstapel. Haar man Volkerts Dircxz moest eerst een waterproef doorstaan. Er gebeurde iets geks. Hij bleef noch drijven noch zinken. Hij werd toen gemarteld en er werd zout op zijn wonden gegooid. Nog steeds stierf hij niet. Uiteindelijk hebben ze hem ook verbrand samen met zijn dochter voor de ogen van hun broertjes en zusjes.

Het stadhuis (Korte Minrebroederstraat 2), in de kelders daarvan was ooit de stadsgevangenis.Hier vonden ook de onderhandelingen plaats van de Vrede van Utrecht. Een reeks verdragen waarin onder meer wederom een einde werd gemaakt aan godsdiensttwisten. Dit verdrag bestaat dit jaar overigens 300 jaar en wordt groots gevierd.[1]

Wolvenplein 27

Hier bevindt zich een gevangenis waarin de voormalige Nederlandse socialist/communist Domela Nieuwenhuis vastzat i.v.m Majesteitsschennis en tevens de verzetsstrijder Gerrit Kouwenaar in de oorlog.

De Gertrudiskapel, een 17eeuwse schuilkerk  aan de Mariaplaats/Mariahoek (achterzijde)en het Willemsplantsoen (voorzijde)

De kerk bood een toevlucht voor katholieken die na de Hervorming door de protestanten uit de Geertekerk waren verdreven.

De Doopsgezinde kerk aan de Oudegracht 270, ook een schuilkerk. Doperse gelovigen werden ook vervolgd in de 16e en 17e eeuw. Vele emigreerden naar o.a. Rusland en vooral Amerika (Amish/ Mennonites).

Stilteruimte, Vredesbeweging IKV Pax Christi, Godebaldkwartier 74 

De missie van het stiltecentrum is om burgers van Utrecht, openbaarvervoerreizigers uit het hele land of willekeurig welk passant op Hoog Catharijne dan ook, zonder enig onderscheid des persoon, een plaats te bieden midden in het drukke en hectische ‘Winkelhart van Nederland’, waar men spontaan naar binnen kan lopen. Het stiltecentrum biedt mensen stilte, voor een enkele moment, voor uur of langer. Het stiltecentrum biedt mensen ook een luisterend oor en aandacht voor hun verhaal of voor de zorgen waar zij mee geconfronteerd worden. Het stiltecentrum biedt mensen een ontmoetingsplek waar met anderen gedeeld kan worden wat hen beweegt, bezielt en soms ook belemmert. Het stiltecentrum wijst ook mensen praktisch de weg als problemen te groot zijn geworden om alleen op te lossen: de weg naar de voedselbank, de schuldhulpverlening, het maatschappelijke werk, de psychische hulp enzovoort. Het stiltecentrum is gesticht door de Zusters van de Eucharistie. Deze Zusters hadden van oudsher een klooster en een kapel bij het Utrechtse Centraal Station. De kapel was altijd open, voor iedereen. Toen Hoog Catharijne werd gebouwd in de jaren zestig van de vorige eeuw moest het klooster gesloopt worden. De Zusters hebben toen inderdaad geëist dat ze midden in Hoog Catharijne een klooster en een kapel terugkregen. Dat is gelukt, Op het winkelcentrum kwam een kapel en de ontmoetingsruimte (het stiltecentrum), erboven het klooster waar de Zusters woonden.

In 1991 zijn de Zusters, vanwege hun hoge leeftijd, naar hun andere klooster in Brussel gegaan. Vredesbeweging Pax Christi was toen op zoek naar kantoorruimte. Pax Christi mocht de gehele ruimte op Hoog Catharijne hebben voor een symbolisch bedrag van 45 eurocent (oftewel een ouderwetse gulden) op voorwaarde dat wij het stiltecentrum zouden voortzetten. Dat hebben we gedaan en doen we tot op de dag van vandaag nog steeds. Per jaar komen ongeveer 25.000 tot 26.000 mensen bij ons binnen. Zij worden opgevangen door een roulerende groep van zo’n 30 vrijwilligers.

De architectuur is overigens ook wel apart, namelijk van de architect Herman Herzberger. En Zij hebben een permanente lichtshow met beelden die het winkelend publiek informeert over oorlog en vrede.

Daarnaast gebruiken zij de ruimten ook voor allerlei activiteiten op het gebied van ons vredeswerk: debatten, bijeenkomsten, onze zogeheten Balkanborrels, Kaukususborrels, Afrikaborrels voor jongeren. Etc..

Image title

                                                                                Neude

Neude, Vredeburgplein

Op het Neude en op Vredenburg waren vroeger executieplaatsen/ brandstapels. Kasteel Vredenburg – alleen nog een kleine muur zichtbaar op gelijknamige plein – was begin 16e eeuw een dwangburcht die de Spanjaarden lieten bouwen om die opstandige Utrechtenaren onder de duim te houden. Dat lukte gedurende enkele decennia. Toen kwam een groep vrouwen o.l.v. Trijn van Leemput die eigenhandig met pikhouweel de burcht onder handen nam en afbrak.

Hofjes &Kameren aan de Domplein.

Kameren werden vroeger door de kerk beschikbaar gesteld als woonruimten voor armen en zieken.

Image title

   Hofjes

Het hoofdkwartier van de NSB was gevestigd in Utrecht, aan de Maliebaan nummer 35, waar nu kinderdagverblijf Heppienest is gevestigd.

Janskerk, Anne frank

Voor de ingang van de Janskerk bevindt zich een standbeeld van Anne Frank.

Zusters Augustinessen van Sint-Monica , Waterstraat

Met enkele jonge vrouwen, onder wie de medestichteres zuster Augustina van Reijsen, werd de congregatie opgericht onder de regel van Sint Augustinus en met de opzet ” gewoon er te zijn” voor God en de medemensen. In 1939 openden de zusters samen met Pater van Nuenen een opvangvoorziening voor ongewenst zwangere meisjes en jonge vrouwen onder de naam Meisjesstad.

Meisjesstad, Oudegracht 35

Herenstraat 25,

Er bevond zich aan de Herenstraat 25 ooit een tehuis voor vrouwen en meisjes. De vereniging ter behartiging van de belangen van jonge meisjes.[2]

Achter de Dom nr.8

Anna Maria van Schurman, de eerste vrouwelijke student van Nederland/ Utrecht. Zij volgde colleges achter een gordijntje, zodat overige studenten en professoren – allen man – haar niet konden zien. Een gevelsteen in het Utrechtse pand aan Achter de Dom (nr. 8) herinnert thans nog aan de plaats waar eertijds het huis van de familie Van Schurman stond.

Image title

 Domtoren

Oude Gracht 17, woonhuis, standbeeld, aan het begin van de Oudegracht

Trijn van Leemput is een Utrechts symbool voor vrouwenrechten, maar eerder nog voor vrijheid van dwang. Zij haalde samen met een groep vrouwen dwangburcht Vredenborch/ Vredenburg neer die de Spaanse bezetter had opgeworpen.

Domplein,  homoseksuelen die vroeger achter de Dom elkaar in het geheim ontmoetten. Op het Domplein is in het plaveisel ook een gedenksteen voor hen die vervolgd worden wegens ‘sodomie’ (oude term voor homoseksualiteit). De lage muurtjes van het ingestorte middenschip van de Domkerk boden enige beschutting tijdens deze amoureuze ontmoetingen, maar de laatste resten van de ruïne werden 150 jaar geleden opgeruimd.

Domkerk, Achter de Dom 1

Op het Domplein ligt een ingemetselde steen ligt ter nagedachtenis aan homo’s, die in het verleden in de ruïnes van de Domkerk een ontmoetingsplaats hadden, wat een tot een aantal ter dood veroordelingen heeft geleid. Nu is de Domkerk een van de kerken, waar homo’s een zeer geaccepteerde rol in hebben.

Bronnen:

Stadswandeling Utrecht

http://www.bouwdomtoren.nl

http://www.jijtrecht.nl/de-neude/

http://www.deutrechtseschatkamer.nl/utrechtse-hofjes/

http://www.hetutrechtsarchief.nl

De volgende keer is Nijmegen aan de beurt. Wisten jullie dat Utrecht de grootste heksenvervolging van Nederland kende?

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s